Các loại dược liệu

Thổ Phục Linh Dược Liệu

Từ xa xưa, thiên nhiên đã ưu ái ban tặng cho con người nhiều thảo mộc đa dạng, quý báu. Từ đó, bằng kinh nghiệm cũng như kiến thức của mình, dân gian đã sử dụng chúng thành những vị thuốc, có tác dụng trị bệnh cao. Trong đó, thổ phục linh dược liệu rất đa năng, vừa hỗ trợ trừ phong thấp, vừa làm mạnh gân cốt cơ thể… Hãy cùng Nhang Dược Liệu khám phá vị thuốc tuyệt diệu này, qua bài viết sau đây nhé.

Thổ phục linh dược liệu là gì?

  • Tên gọi khác: khúc khắc, kim cang, mọt hoi đòi, tơ pớt…
  • Tên gọi khoa học: Smilax glabra Roxb.
  • Bộ phận dùng: Thân rễ phơi hay sấy khô-Rhizoma Smilacis.

Đặc điểm sinh trưởng

Theo các tài liệu, thổ phục linh dược liệu phân bố ở các khu vực địa lý có khí hậu nhiệt đới và cận nhiệt đới trên trái đất. Đặc biệt ở châu Á, loài xuất hiện ở Ấn Độ, Trung Quốc, các quốc gia Đông Nam Á… Riêng tại Việt Nam, cây được trồng rải rác ở nương rẫy, đồi cây thuộc cả 3 miền như Nghệ An, Lạng Sơn, Ninh Bình, Khánh Hòa, Lâm Đồng,…

tho phuc linh duoc lieu 1

Thu hoạch

Người ta có thể thu hoạch phần thân rễ của cây thổ phục linh dược liệu quanh năm. Đặc biệt, thời điểm tốt nhất là vào mùa hè, thu. Sau đó, đem phần thân rễ tươi này rửa sạch, loại bỏ rễ con và tạp chất. Có thể dùng nguyên củ hay ngâm nước trước, sau đó thái lát mỏng và đem đi phơi khô. Ngoài ra, dân gian còn sử dụng cách đem dược liệu đi ủ cho mềm khoảng 3 ngày, rồi thái lát mỏng và phơi khô.

Hoa của loài thường nở vào giữa năm, khoảng tháng 5-6. Bên cạnh đó, mùa quả sẽ vào mùa lúc tháng 7-10, hằng năm.

Mô tả cây thổ phục linh dược liệu

Thuộc loài thực vật sống lâu năm, thân leo mềm hoặc bò trên mặt đất. Thân có thể dài đến 10 m, gồm nhiều tua cuốn và các nhánh không gai.

Phần thân rễ cứng cáp, hình trụ dẹt, kích thước đa dạng, không đều. Bề mặt bên ngoài có sắc nâu vàng, lồi lõm, gồm rễ và chồi con mọc ra. Ngoài ra, vỏ rễ còn có các vẩy còn sót lại và vân nứt không đều.

Lá mọc so le, kích thước khoảng 5-10 cm, sắc xanh và có 3 gân chính. Phiến lá có thể dạng trứng, bầu dục,…với cuống hình trái tim, đầu nhọn, kèm theo tua cuống do 2 lá kèm biến đổi. Mặt lá phía dưới xanh nhạt còn mặt trên xanh sáng bóng hơn.

Phần hoa mọc thành cụm hay tán nhỏ, 20-30 hoa nhỏ tụ lại, thường sắc lục nhạt. Gồm cả đực và cái đều mọc ở kẽ lá, nối vào thân bởi cuống hoa dài. Ngoài ra, còn có bầu hoa hình cầu, nhị không cuống và bao phấn thuôn.

Phần quả nhỏ tròn, mọng, mọc thành chùm, đường kính trung bình 10 mm. Quả non có màu xanh, theo thời gian chúng chín dần, sẽ chuyển sang tím, đỏ, và cuối cùng là đen. Bên trong quả sẽ chứa khoảng 3-4 hạt, hình trứng.

Mô tả vị thuốc thổ phục linh

Vị thuốc sau khi được thái lát có dạng hình tròn dài, không đều, cạnh lồi lõm, không bằng phẳng. Bề mặt vị thuốc có thể màu nâu đỏ nhạt, dai và khó bẻ gãy. Hơn nữa, ta có thể thấy nhiều điểm sáng nhỏ hay các bó mạch điểm.

Khi sờ cảm giác có chất bột, đặc biệt khi bẻ có thể thấy ít bột rơi ra. Ngoài ra, khi dược liệu bị dính nước sẽ tạo cảm giác dính và hơi trơn.

Theo y học cổ truyền, thổ phục linh dược liệu có vị ngọt và hầu như không mùi.

Thành phần hóa học của vị thuốc thổ phục linh

Theo nhiều tài liệu, thổ phục linh dược liệu có thành phần hóa học khá phong phú và đa dạng, với nhiều hợp chất hữu cơ mang giá trị cao như:

  • Saponin, tannin, β – sitosterol, stigmasterol…
  • Dẫn xuất flavonoid như astilbin, neoastilbin, isoastilbin, engeletin, isoengeletin,…
  • Ngoài ra, vị thuốc còn chứa chất nhựa, tinh bột, tinh dầu, cùng nhiều acid hữu cơ khác…
  • Các nhà khoa học còn tìm thấy ở các bộ phận lá và ngọn non có chứa nước, protein, glucid, chất xơ, chất tro, vitamin C, caroten…

Công dụng của vị thuốc thổ phục linh dược liệu

Công dụng y học hiện đại

Chống viêm, nâng cao hệ thống miễn dịch

Theo nghiên cứu thực nghiệm mô hình phù bàn chân chuột cống trắng, ở giai đoạn viêm mạn và cấp tính ghi nhận vị thuốc có công dụng dược lý cao. Tại các giai đoạn này, thổ phục linh dược liệu vừa có tác dụng kháng viêm rõ rệt, đồng thời tăng khả năng miễn dịch, nâng cao tỷ lệ sống sót của chuột qua cơn phản vệ.

Một số tài liệu cũng cho thấy, thổ phục linh dược liệu có tính chất như các hoạt chất chống viêm steroid. Nổi bật là hoạt chất astilbin đóng vai trò quan trọng ngăn chặn acid urid tích tụ và các tế bào xâm nhập màng hoạt dịch khớp, dẫn đến viêm trong bệnh gout.

Hỗ trợ triệu chứng dị ứng, kháng histamin

Bên cạnh đó, trong thí nghiệm tiêm mẫn cảm chuột lang bằng kháng nguyên cũng ghi nhận khả năng giảm nhẹ cơn dị ứng, co giật, khó thở, đặc biệt rõ rệt ở đường hô hấp của dược liệu. Ngoài ra, dân gian còn dùng thổ phục linh dược liệu hỗ trợ trị vẩy nến, giun sán (Clonorchis sinensis)…

Hỗ trợ điều trị đái tháo đường

Bước đầu, các nhà khoa học đã ghi nhận tác dụng hạ đường huyết trên chuột nhắt trắng, bằng cách làm tăng độ nhạy cảm của các thụ thể đối với insulin.

Hỗ trợ giảm đau nhức cơ xương, đau mỏi cơ

Một số nghiên cứu đã ghi nhận nhiều kết quả khả quan khi dùng cao lỏng chứa thổ phục linh dược liệu cùng các vị thuốc khác như ngưu tất, cà dây leo hoặc hy thiêm, trong điều trị thấp khớp. Đặc biệt hỗn hợp này còn có tác dụng tốt đối với chứng đau nhức, mỏi cơ…

tho phuc linh duoc lieu 6

Công dụng Y học cổ truyền

  • Tính vị: Vị ngọt nhạt, chát, tính bình, không độc.
  • Quy kinh: kinh Can, kinh Vị.
  • Công dụng: trừ phong thấp, mạnh gân cốt, thanh nhiệt, tiêu độc, lợi tiểu, chữa đau nhức gân xương, kiện tỳ vị, chữa các bệnh lý ngoài da như mẩn ngứa, mụn nhọt, vẩy nến,…

Một số bài thuốc kinh nghiệm từ vị thuốc thổ phục linh dược liệu

Từ xưa đến nay, những bài thuốc dân gian luôn được mọi người yêu thích bởi sự lành tính, an toàn cho người sử dụng. Thổ phục linh dược liệu cũng là một trong số đó, nó được biết đến như là một thần dược chữa được bách bệnh khiến các nhà nghiên cứu cũng phải bất ngờ.

tho phuc linh duoc lieu 3

Bạn có thể tham khảo một số bài thuốc dân gian bào chế từ thổ phục linh dược liệu được lưu truyền từ ông cha ta từ xưa đến nay. Cụ thể như sau:

Bài thuốc chữa phong thấp, tê buốt xương khớp từ thổ phục linh

Đau xương khớp cũng là căn bệnh gây nên nhiều nỗi ám ảnh đối với nhiều người ở độ tuổi trung niên trở đi. Việc sử dụng thổ phục linh dược liệu để chữa phong tê thấp đã được áp dụng hàng chục năm trở lại đây và mang lại hiệu quả cao

Để chữa phong thấp bằng loại dược liệu này, những vị thuốc mà bạn phải có là 20 gam thổ phục linh, 20 gam dây đau xương, 10 gam cây thổ rồng, 8 gam đương quy cùng 6 gam bạch chỉ.

Những thành phần này bạn đem sắc lấy nước uống. Mỗi lần sắc chắt ra 1 lít nước thuốc chia ra làm 3 lần uống trong 1 ngày. Bạn nên uống đều đặn trong khoảng thời gian 1 tháng trở lên để thấy được khả năng thuyên giảm cơn đau xương khớp của thuốc.

Chữa bệnh gout từ thổ phục linh

Bệnh gout đem đến nhiều cơn đau nhức và sưng phù ở các khớp cơ xương. Để đẩy lùi căn bệnh quái ác này, ngoài lá sa kê, củ ráy hay tía tô, bạn có thể tham khảo bài thuốc dân gian từ thổ phục linh dược liệu chữa bệnh gout.

Trong Đông y, các thầy thuốc đã chỉ ra rằng thổ phục linh là thảo dược có tính bình, tính ngọt. Đây là loại dược liệu giúp chữa các vấn đề nghiêm trọng liên quan đến thận cũng như cơ xương khớp.

Những thành phần có chứa trong rễ cây như nước, glucid, chất xơ, vitamin C, tannin,… được chứng minh rằng có công dụng tuyệt vời trong việc chữa gout. Dược liệu giúp thanh lọc, ngừa sưng viêm cũng như giảm các cơn đau do bệnh gout hiệu quả.

Có nhiều bài thuốc từ thổ phục linh dược liệu có thể chữa bệnh gout. Bạn có thể tham khảo hai bài thuốc sau đây. Đối với bài thuốc thứ nhất, bạn cần chuẩn bị 20 gam thổ phục linh, 7 gam tắc kè đá, 7 gam đương quy cùng 7 gam thiên niên kiện.

Bạn trộn đều những thành phần trên và sắc cùng 1 lít nước lọc. Đun cạn còn 300ml thì uống mỗi ngày 1 thang thuốc. Sử dụng trong 15 ngày sẽ cho thấy công dụng giảm những cơn đau xương khớp do gout rõ rệt.

Đối với bài thuốc thứ 2, bạn cần chuẩn bị thổ phục linh, kim tiền thảo, liễu thụ hoa, bồ công anh, sinh đại hoàng, tử hoa địa đinh mỗi vị 300 gam. Khi đã chuẩn bị xong thì cho hết các dược liệu trên vào trong nồi đun cùng 1 lít nước trong 30 phút. Để nguội rồi rửa lên các vùng sưng đau do gout trong vòng 1 tháng sẽ thấy được hiệu quả.

Điều trị bệnh vảy nến bằng thổ phục linh

Vảy nến là căn bệnh ngoài da có ảnh hưởng tiêu cực đến nhiều mặt của cuộc sống chúng ta. Vì vậy, chữa bệnh vảy nến là điều nên làm tức thời để tránh gặp phải nhiều khó khăn khi để da tiếp xúc với nước hay hóa chất.

Bạn chỉ cần chuẩn bị 80 gam thổ phục linh dược liệu kết hợp cùng 120 gam hạ khô thảo, sắc lấy nước uống. Mỗi lần sắc bạn sắc cùng 2 lít nước để chia đều thành 4 lần uống trong ngày. Đều đặn sáng, trưa, chiều và tối đều phải uống trước hoặc sau bữa ăn.

Kiên trì sử dụng bài thuốc này trong vòng 1-2 tháng sẽ chấm dứt hoàn toàn căn bệnh vảy nến nguy hiểm.

Chữa bệnh giang mai từ thổ phục linh

Giang mai là một trong những căn bệnh tình dục vô cùng nguy hiểm đối với sức khỏe và đời sống tình dục của nhiều người. Giang mai không chỉ ảnh hưởng trên bề mặt da mà còn gây tác động không nhỏ đến hệ thần kinh của con người.

Thổ phục linh dược liệu chính là một trong những dược liệu quý có thể thuyên giảm virus giang mai trong cơ thể người. Bài thuốc bao gồm 40 gam thổ phục linh, 16 gam vỏ cây núc nác, 16 gam hà thủ ô, 10 gam ké đầu ngựa, kết hợp cùng 8 gam gai của cây bồ kết.

Bạn đem những nguyên liệu kể trên sắc lấy nước uống. Mỗi ngày đều đặn sử dụng bài thuốc 2 lần. Kiên trì sử dụng trong 30 ngày bạn sẽ thấy được dấu hiệu thuyên giảm bệnh giang mai rõ rệt.

Cách ngâm rượu thổ phục linh dược liệu

Chuẩn bị nguyên liệu:

  • 300g thổ phục linh.
  • 100g cà gai leo
  • 100g cỏ xước.
  • 100g vỏ quế (hoặc quế chi).
  • 100g thiên niên kiện.
  • 100g hy thiêm thảo.
  • 500g lá lốt.

Chọn rượu ngâm:

Chọn 5 lít rượu trắng, từ 35 – 40 độ, không nên ngâm rượu quá 45 độ.

Chọn bình rượu ngâm:

Chọn bình ngâm rượu thủy tinh để dễ dàng quan sát, dung tích vừa phải.

Cách ngâm:

  • Tất cả dùng dạng khô, tán các vị thuốc thành bột, sau đó chế rượu vào ngâm.
  • Đợi từ 10-15 ngày là có thể sử dụng, mỗi lần uống 30ml, ngày uống 2 lần.
  • Rượu thổ phục linh dược liệu giúp bổ can thận, lưu thông khí huyết, khử phong thấp rất tốt.
  • Nếu không có đầy đủ các vị thuốc, bạn có thể ngâm rượu độc vị với tỷ lệ: 1kg thổ phục linh khô – 5 lít rượu.

tho phuc linh duoc lieu 4

Liều lượng, lưu ý khi và bảo quản khi sử dụng thổ phục linh dược liệu

Liều lượng

Dựa theo mục đích sử dụng và chỉ định của thầy thuốc mà sử dụng thổ phục linh dược liệu dưới nhiều dạng khác nhau như dạng thuốc sắc, tán bột, cao dán… với liều thường dùng từ 15-30g/ngày. Hơn nữa, thầy thuốc thường kết hợp chúng với các dược liệu khác nhằm tăng hiệu quả điều trị bệnh.

tho phuc linh duoc lieu 5

Lưu ý

  • Người mẫn cảm hay dị ứng với bất kỳ hoạt chất có trong vị thuốc thổ phục linh dược liệu.
  • Đối tượng có tỳ vị yếu, tiêu chảy không nên sử dụng thổ phục linh dược liệu. Bởi vị thuốc này có thể gây kích thích dạ dày, nếu dùng với liều cao.
  • Do chứa nhiều tannin, nên nếu sử dụng dược liệu quá liều và lâu ngày có thể ảnh hưởng đến hệ tiêu hóa, kích ứng niêm mạc ruột và dạ dày.
  • Có thể nói, thổ phục linh là vị thuốc quen thuộc, xuất hiện nhiều trong các bài thuốc đông y. Quả thực, không ai có thể phủ nhận các giá trị mà vị thuốc này mang lại. Thế nhưng nhằm phát huy tối đa tác dụng của dược liệu, bạn cần tham khảo thêm các ý kiến và chỉ đỉnh của bác sĩ chuyên môn nhé.

Cách bảo quản thổ phục linh

Thổ phục linh là loại dược liệu tuyệt vời trong việc chữa bách bệnh nên đang được rất nhiều người ưa chuộng sử dụng. Tuy nhiên, không phải ai cũng biết cách bảo quản đúng cách.

  • Bạn nên bảo quản dược liệu ở nơi tránh ánh nắng mặt trời trực tiếp chói vào Ngoài ra, bạn cũng nên để loại dược liệu này ở những nơi kín đáo, thoáng mát để tránh mọt, mốc.
  • Một mẹo mà bạn có thể áp dụng để bảo quản được lâu hơn đó chính là phơi khô và cất vào góc kín. Mỗi lần cần sử dụng thì bạn đưa ra sắc cùng các dược liệu còn lại.
  • Một mẹo khác để chống mọt, mốc hiệu quả đó chính là bỏ trong bao bóng kín và buộc lại kỹ. Điều này sẽ giúp bạn giữ được vị thuốc có tác dụng lên tới nửa năm đến 1 năm.

Hy vọng bài viết trên đây về thổ phục linh dược liệu sẽ cung cấp nhiều thông tin khách quan dành cho độc giả. Chúc các bạn luôn giữ được sức khỏe tốt để tận hưởng những điều tuyệt vời trong cuộc sống. Cảm ơn các bạn vì đã theo dõi đến cuối bài viết.

Tìm kiếm có liên quan

  • Phục linh dược liệu
  • Cao thổ phục linh có tác dụng gì
  • Thành phần hóa học của Thổ phục linh
  • Củ phục linh
  • Phục linh có tác dụng gì
  • Bộ phận dụng của thổ phục linh
  • Tác dụng của thổ phục linh ngâm rượu
  • Có mấy loại thổ phục linh

Có thể bạn quan tâm  Rau Kinh Giới Là Rau Gì?

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button