Các loại dược liệu

Ngũ Gia Bì Dược Liệu

Ngũ gia bì dược liệu là loại cây cùng họ Araliaceace với Nhân sâm. Đây vừa là thảo dược, vừa là cây cảnh được trồng ở một số vùng của Trung Quốc, Việt Nam và các nước châu Á khác. Nó đã được sử dụng rộng rãi để điều trị các bệnh khác nhau. Hãy cùng Nhang Dược Liệu khám phá ngay!

Nội dung chính

Các thông tin cơ bản về ngũ gia bì dược liệu

1. Tên gọi, danh pháp

Tên gọi khác: Xuyên gia bì, Thích gia bì, Ngũ gia bì gai.

Tên khoa học:

  • Acanthopanx aculeatus Seem.
  • Acanthopanax aculeathum Hook.
  • Acanthopanax trifoliatus (L) Merr.

Họ khoa học: họ Ngũ gia bì (Araliaceace).

ngu gia bi duoc lieu 1

2. Đặc điểm thực vật

  • Cây ngũ gia bì dược liệu và kim ngân đều là 2 cây thuốc quý được sử dụng phổ biến tại Việt Nam, tuy nhiên, chúng lại rất dễ bị nhầm lẫn với nhau. Để phân biệt chính xác cây ngũ gia bì dược liệu có thể căn cứ vào những đặc điểm sau đây:
  • Là loài cây thân gỗ màu nâu xám, có kích thước từ nhỏ đến trung bình, cao chừng 1,3 – 15m.
  • Lá ngũ gia bì có dạng lá kép hình chân vịt, mọc so le nhau, mỗi lá có từ 6 – 8 lá chét. Phiến lá có hình trứng thuôn, màu xanh mướt, hai mặt lá nhẵn.
  • Hoa mọc thành từng cụm nhỏ, màu trắng ngà. Thông thường, cây ngũ gia bì dược liệu ra hoa vào khoảng tháng 9 – 11 hàng năm.
  • Quả ngũ gia bì dược liệu mọng hình cầu, đường kính khoảng 3 – 5mm, khi chín sẽ có màu tím đen, bên trong chứa từ 6 – 8 hạt.

3. Phân bố, thu hái, chế biến

Phân bố

Ngũ gia bì dược liệu được tìm thấy nhiều nhất ở các tỉnh thuộc khu vực Miền Nam Trung Quốc như Chiết Giang, Tây Tạng, Vân Nam, Quảng Đông, Quảng Tây, Hồ Nam,… Ngoài ra, loài cây này cũng phân bố ở một số quốc gia như Hồng Kông, Malaysia, Đài Loan, Nhật Bản, Ấn Độ và cả Việt Nam.

Tại nước ta, cây ngũ gia bì dược liệu mọc hoang nhiều ở các tỉnh phía Bắc, Miền Trung và khu vực Nam Trường Sơn. Bên cạnh đó, với công dụng làm cảnh, làm thuốc, ngũ gia bì dược liệu cũng được trồng nhiều tại các gia đình hay nhiều vùng thảo dược trên cả nước.

Thu hái, chế biến

Thu hái những cây trên 10 năm tuổi. Thường đào cây vào mùa hạ, mùa thu. Lấy vỏ thân và vỏ rễ, bỏ lõi gỗ, đem đi phơi khô. Khi dùng, dùng sống hoặc sao vàng là được.

Vị thuốc thường là ống cuộn nhỏ, dài ngắn khác nhau, độ dày khoảng 1mm. Vỏ ngoài có màu vàng nâu nhạt, hơi bong có nếp nhăn. Mặt trong màu xám trắng, mặt phẳng, dai, có những điểm màu vàng nâu, mùi không rõ.

Có thể bạn quan tâm  Thuốc Giảm Cân Thảo Dược

4. Bộ phận sử dụng

Vỏ của thân và rễ được dùng để làm thuốc. Ngoài ra, lá của cây cũng được tận dụng.

5. Thành phần hóa học

Ngũ gia bì dược liệu có chứa khoảng 0,9 – 1% tinh dầu, saponin triterpene.

Tác dụng dược lý của ngủ gia bì dược liệu

Theo y học cổ truyền

Dược liệu có vị cay, tính ôn ấm, thường quy vào 2 kinh Can và Thận.

Ngũ gia bì dược liệu trong y học cổ truyền có tác dụng: mạnh khỏe gân cốt, tăng sức mạnh cơ bắp, khu phong hóa thấp, chủ trị đau bụng, yếu chân, trẻ con lên 3 tuổi chưa biết đi, đau lưng, tê chân, tăng trí nhớ, ngâm rượu uống rất tốt.

Theo y học hiện đại

Chống viêm, giảm đau

Một khái niệm được nhiều người chấp nhận rằng tất cả các cơn đau, dù cấp tính hay mãn tính, ngoại biên hay trung ương, đều bắt nguồn từ viêm và phản ứng viêm. Ngũ gia bì dược liệu giúp giảm superoxide, góp phần vào tác dụng chống viêm và giảm đau. Ngoài ra, sự hiện diện của saponin triterpen trong cây có thể ức chế mạnh mẽ hoạt động của enzym cyclooxygenase, là chất được giải phóng trong quá trình viêm. Vì vậy, nó có tác dụng trong việc giảm đau do viêm.

ngu gia bi duoc lieu 4

Chống oxy hóa

Chất chống oxy hóa là những chất có thể ngăn ngừa hoặc làm chậm tổn thương cho các tế bào gây ra bởi các gốc tự do, các phân tử không ổn định mà cơ thể tạo ra như một phản ứng với môi trường và tác động khác. Các gốc tự do có liên quan đến bệnh tim, ung thư, viêm khớp, đột quỵ, bệnh hô hấp, suy giảm miễn dịch, khí phế thũng, bệnh Parkinson, các tình trạng viêm hoặc thiếu máu cục bộ khác.

Chất chống oxy hóa được cho là giúp trung hòa các gốc tự do trong cơ thể, tăng cường sức khỏe tổng thể. Các chiết xuất từ ​​lá Ngũ gia bì dược liệu cho thấy mức độ hoạt động chống oxy hóa cao và chứa mức độ cao của cả hợp chất phenolic và flavonoid, có thể bảo vệ chống lại tổn thương tế bào mà các gốc tự do gây ra.

Cải thiện trí nhớ, giảm lo âu

Trí nhớ làm việc là một trong những trí nhớ ngắn hạn có thể bị suy giảm ở giai đoạn đầu của tuổi trung niên.

Chiết xuất ngũ gia bì dược liệu sử dụng để cải thiện khả năng học tập và tăng cường trí nhớ, tùy thuộc vào liều lượng. Ngoài ra, nghiên cứu cho thấy rằng dược liệu có tác dụng chống sa sút trí tuệ, tác dụng giảm lo âu. Ngũ gia bì dược liệu có tác động lên hệ thống cholinergic trung ương, hoạt động giống như thuốc chống trầm cảm.

Ngăn ngừa ung thư tuyến tiền liệt

Đã có những báo cáo đầu tiên về hoạt động chống ung thư của ngũ gia bì dược liệu trong tế bào ung thư tuyến tiền liệt ở người. Đây là những nghiên cứu ban đầu trong hệ thống phòng thí nghiệm. Kết quả khả quan cho thấy đây có thể là thực vật cung cấp các hoạt chất hóa học để điều trị hoặc phòng ngừa ung thư tuyến tiền liệt.

Liều dùng, cách dùng, kiêng kỵ và lưu ý khi sử dụng ngủ gia bì dược liệu

Liều dùng

Ngày dùng từ 6 – 12g dạng thuốc sắc hoặc rượu ngâm.

Cách ngâm rượu Ngũ gia bì dược liệu

Ngũ gia bì sao vàng 100g, rượu 1 lít. Ngâm trong 10 ngày, thỉnh thoảng lắc đều. Ngày uống 1 ly nhỏ (khoảng 30ml) trước bữa cơm tối, chữa đau nhức người, đau lưng, đau xương.

ngu gia bi duoc lieu 6

Đơn thuốc cho phụ nữ

Ngũ gia bì, Mẫu đơn bì, Xích thược, Đương quy, mỗi vị 40g. Tán nhỏ. Ngày uống 2 lần, mỗi lần 4g chữa những người phụ nữ bị gầy ốm, lao lực, mệt mỏi, hơi thở ngắn, sốt, ra nhiều mồ hôi, không muốn ăn uống.

Lưu ý khi sử dụng

Cũng như nhiều dược liệu khác, dù khá lành tính nhưng người dùng vẫn cần kiêng kỵ những điều dưới đây khi sử dụng ngũ gia bì:

  • Người mắc chứng âm hư hỏa vượng không nên sử dụng dược liệu để trị bệnh.
  • Phụ nữ đang mang thai hoặc cho con bú, trẻ em cần cân nhắc kỹ trước khi dùng dược liệu.
  • Các bài thuốc trên đây chỉ mang tính chất tham khảo, người bệnh vẫn cần tham khảo ý kiến bác sĩ, người có chuyên môn khi dùng trị bệnh.
  • Tuyệt đối không nên lạm dụng, sử dụng tùy tiện các bài thuốc, nếu không có thể dẫn đến một số tác dụng phụ không mong muốn cho sức khỏe.
  • Khi sử dụng các bài thuốc nếu thấy dấu hiệu bất thường cần đến ngay các cơ sở y tế để thăm khám kịp thời.
  • Nên cân nhắc mua dược liệu trên thị trường, nên chọn các cơ sở cung cấp dược liệu uy tín, được nhiều người tin dùng.

14 bài thuốc trị bệnh hiệu quả từ ngũ gia bì dược liệu

Ngũ gia bì dược liệu là một trong những dược liệu được sử dụng phổ biến nhất trong Đông y. Chúng xuất hiện trong nhiều bài thuốc trị bệnh với công dụng đa dạng. Ngay sau đây là những bài thuốc được sử dụng phổ biến nhất và mang đến công dụng hiệu quả nhất.

Ngũ gia bì ngâm rượu trị liệt dương, mệt mỏi, đau nhức xương khớp do phong thấp

Chuẩn bị: Ngũ gia bì sao vàng 100gr, 1 lít rượu trắng khoảng 30 độ.

Đổ dược liệu và rượu vào bình thủy tinh, đậy nắp kín, bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát trong 10 ngày là có thể dùng được.

Mỗi ngày, người dùng chỉ nên uống khoảng 30ml rượu ngũ gia bì, chia thành 2 lần uống và nên dùng trước khi ăn tối để tránh hại dạ dày, gan.

ngu gia bi duoc lieu 3

Bài thuốc trị huyết áp thấp

Chuẩn bị: Dược liệu khô tán bột.

Lấy bột dược liệu chế thành từng viên nhỏ, mỗi ngày dùng 5 viên, ngày dùng 3 lần.

Kiên trì sử dụng dược liệu hàng ngày theo từng liệu trình kéo dài trong 20 ngày.

Bài thuốc ngũ gia bì trị gãy xương, tăng khả năng hồi phục

Chuẩn bị: Ngũ gia bì dược liệu, địa cốt bì mỗi vị 40gr và 1 con gà.

Dược liệu bỏ tán thành bột mịn, thịt gà giã nát rồi trộn đều với nhau.

Dùng hỗn hợp thu được đắp bên ngoài vùng xương bị gãy, lấy vải cố định, đắp trong vòng 1 tuần.

Bài thuốc trị thấp khớp

Chuẩn bị: Ngũ gia bì khô, mộc qua, tùng tiết mỗi vị 120gr.

Tán mịn các dược liệu trên, trộn đều thành hỗn hợp.

Mỗi lần lấy 4gr bột dược liệu pha cùng nước ấm để uống, ngày dùng 2 lần cho đến khi các triệu chứng bệnh chấm dứt.

Bài thuốc chống suy nhược cơ thể ở nữ giới

Chuẩn bị: Ngũ gia bì dược liệu, mẫu đơn bì, đương quy và xích thược mỗi vị 40gr.

Đem nghiền dược liệu thành bột mịn dùng pha với nước ấm để uống.

Mỗi lần uống 4gr bột dược liệu, 2 lần/ngày.

Bài thuốc trị yếu sinh lý ở nam giới

Chuẩn bị: Ngũ gia bì, phòng sâm, thỏ ty tử mỗi vị 16gr, khởi tử, thục địa, cẩu tích, hạt sen mỗi vị 12gr, cam thảo, phá cố chỉ, nhục thung dung, tần giao mỗi vị 10gr.

Sắc các dược liệu trên cùng với 1.8 lít nước, đun nhỏ lửa đến khi cô cạn còn khoảng 400ml thì dừng.

Lọc bỏ bã, chắt lấy phần nước thuốc chia thành 2 lần uống trong ngày, không nên để thuốc qua đêm.

Cách nấu món ăn từ lá ngũ gia bì

Những nội dung trên đã giúp chúng ta hiểu rõ về lá ngũ gia bì có tác dụng gì. Còn ngay sau đây, chúng tôi sẽ chia sẻ cách nấu một số món ăn từ nguyên liệu này.

  • Ngũ gia bì xào thịt: Chọn những ngọn rau non, dài khoảng 5 – 7cm. Sử dụng thịt bò, hoặc thịt lợn ba chỉ xào lên rồi cho thêm rau vào xào tiếp khoảng 5 phút là được.
  • Ngũ gia bì xào trứng: Băm nhỏ dược liệu rồi cho vào chảo xào đến chín tái rồi bỏ trứng vào, đợi trứng chín rồi đổ ra tô, nên dùng khi còn nóng.

ngu gia bi duoc lieu 5

Bài thuốc chữa nhức mỏi xương do thận dương hư tổn

Chuẩn bị: Ngũ gia bì dược liệu, đương quy, hắc táo nhân, tục đoạn mỗi vị 16gr, liên nhục khởi tử, thục địa, cẩu tích mỗi vị 12gr, quế chi, xuyên khung mỗi vị 10gr cùng 11gr cam thảo.

Đổ các dược liệu trên vào bình thủy tinh, đổ thêm nước tinh khiết rồi ủ trong khoảng 15 ngày.

Mỗi lần dùng 20ml nước thuốc uống trước mỗi bữa ăn, ngày chỉ nên uống 2 lần.

Bài thuốc trị đau dây thần kinh cổ, vai do hàn thấp

Chuẩn bị: Ngũ gia bì, kinh giới, thổ phục linh, tang ký sinh, cỏ xước mỗi vị 16gr, quế chi, phòng phong, cố chỉ mỗi vị 10gr và 6gr tế tân.

Sắc kỹ các dược liệu lấy nước uống, mỗi ngày thực hiện một lần cho đến khi bệnh tình chấm dứt.

Bài thuốc trị viêm tinh hoàn do quai bị biến chứng

Chuẩn bị: Ngũ gia bì, lệ chi, đinh lăng mỗi vị 16gr, trần bì, bạch linh, xa tiền tử mỗi vị 10gr cùng quế chi 6gr.

Sắc dược liệu cùng với 4 chén nước đến khi cô cạn còn phân nửa thì chia thành 2 lần uống trong ngày.

Bài thuốc giúp trị chứng chân tay yếu mềm, tỳ vị hư

Chuẩn bị: Ngũ gia bì dược liệu, bạch truật, đương quy, biển đậu, đinh lăng mỗi vị 16gr, hoài sơn 12gr, cao lương khương, trần bì mỗi vị 10gr, sinh khương 6gr và 5 quả đại táo.

Đem dược liệu sắc kỹ cùng với 400ml nước, chắt lấy nước thuốc uống thành 2 lần trong ngày.

Bài thuốc chữa phù nề sau sinh

Chuẩn bị: Ngũ gia bì, ích mẫu, đan sâm mỗi vị 16gr, trần bì, xa tiền tử, hồng hoa, quế chi mỗi vị 10gr, tô mộc 20gr, đinh lăng 20gr và uất kim, bạch truật mỗi vị 12gr.

Sắc kỹ tất cả dược liệu trên cùng với 1.8 lít nước, đến khi cô cạn còn 400ml thì dừng, chắt lấy nước thuốc chia thành 2 lần uống.

Bài thuốc chữa bệnh phù thận

Chuẩn bị: Ngũ gia bì dược liệu, ngải diệp, bạch truật, hương nhu trắng, bông mã đề mỗi vị 16gr, đinh lăng 20gr, cẩu tích 12gr và bào khương, nhục quế mỗi vị 10gr.

Sắc các dược liệu trên lấy nước uống, mỗi ngày uống một thang và kiên trì sử dụng liên tục trong vòng 1 tuần.

Cách ngâm rượu ngũ gia bì trị thận hư hàn và lạnh âm đạo

Đối với những bệnh nhân bị thận hư hàn sẽ xuất hiện một số triệu chứng như tiểu ít, tiểu són, lưng gối đau nhức. Để làm thuyên giảm các triệu chứng này cũng như điều trị chứng lạnh âm đạo ở nữ giới, người bệnh có thể sử dụng bài thuốc dưới đây:

Chuẩn bị: Ngũ gia bì, xà sàng tử, can khương, đỗ trọng, thục địa, hoàng sơn, thiên môn mỗi vị 120gr, địa cốt bì 80gr, chung nhũ 160gr, đường kính 960gr và 750ml rượu trắng.

Lấy các thảo dược trên ngâm cùng với rượu trắng, ủ trong khoảng 2 ngày rồi thêm đường.

Mỗi ngày, người dùng chỉ nên uống 2 – 3 lần, mỗi lần uống 40ml, không nên quá lạm dụng.

Trên đây là những thông tin chi tiết về ngũ gia bì dược liệu. Hy vọng qua đây đã giúp bạn có thêm nhiều kiến thức hữu ích để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình.

Tìm kiếm có liên quan

  • Rượu ngũ gia bì
  • Lá ngũ gia bì có uống được không
  • Ngũ gia bì rừng
  • Thành phần hóa học của Ngũ gia bì
  • Cây ngũ gia bì gai
  • Ngũ gia bì
  • Cách chế biến cây ngũ gia bì
  • Hoa ngũ gia bì

Có thể bạn quan tâm  Cây Trinh Nữ Hoàng Cung

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Back to top button